Door Rob Wellink op 12 juli 2017

Scholen en leefbaarheid

Deel III: het onderhandelingsresultaat

De kogel is door de spreekwoordelijke kerk, de kerk van democratie van de Oude IJsselstreek. Er komt een nieuwe school voor het Almende College naast de locatie Isala in Silvolde en in die nieuwe school worden De Wesenthorst uit Ulft en De Buemers uit Silvolde samen gehuisvest, een zogenaamde unilocatie voor het VMBO in onze gemeente. Deze gloednieuwe unilocatie is bedoeld voor de leerlingen uit onze eigen gemeente, alsmede die uit de gemeenten Montferland, Aalten en Doetinchem. De huidige locaties van de twee VMBO-scholen worden gesloten. Dat is in het kort het onderhandelingsresultaat dat de gemeente Oude IJsselstreek met de koepelorganisatie AchterhoekVO bereikt heeft. Als de bouw in de zomer van 2017 begint, zal de nieuwe school in de zomer van het jaar 2020 haar deuren openen.

De PvdA heeft dit dossier steeds constructief, maar om een aantal redenen wel zeer kritisch gevolgd. Alle andere partijen riepen steeds dat ze voor goed onderwijs en dus voor deze ontwikkeling en dit onderhandelingsresultaat waren, ongeacht de kosten en consequenties. Natuurlijk is de PvdA ook voor goed onderwijs, want wie is dat nou niet? Iedereen wil het beste onderwijs voor de kinderen en daarmee de toekomst. Het is als het intrappen van een open deur. Maar de gemeente gaat niet over het onderwijs. Dat kunnen de docenten en scholen zelf uitstekend, iets dat door de onderwijsinspectie en verschillende landelijke onderzoeken ook steeds onderstreept wordt. De gemeente en dus de fracties in de gemeenteraad gaan wel over de huisvesting van het onderwijs. We zien graag één visie voor hele onderwijs. Daarover is naar onze mening het debat niet inhoudelijk genoeg gevoerd. We hebben ons echter te schikken naar de beslissing van de meerderheid van de gemeenteraad en dat zullen we ook doen.

Het onderhandelingsresultaat

Uit het onderhandelingsresultaat zijn een aantal zaken te belichten. Bij dergelijke grote projecten staan de kosten vanzelfsprekend pontificaal bovenaan. Want wat kost een nieuwe middelbare school tegenwoordig eigenlijk? Het antwoord is ongeveer € 12,5 miljoen. Ter vergelijking: dit bedrag is een kwart van alle zorguitgaven die de gemeente jaarlijks heeft. De gemeente Oude IJsselstreek heeft het miljoenenbedrag over de eerstkomende jaren uitgespreid. Als resultaat betaalt onze gemeente de eerste 40 jaar (!) een bedrag van ruim 3 ton per jaar aan de bouw van de unilocatie in Silvolde. Het resterende deel van het bedrag, om en nabij de acht ton, word door koepelorganisatie AchterhoekVO zelf ingelegd. Even ter herinnering: het bedrag dat de gemeente Oude IJsselstreek nu moet betalen, valt door dit onderhandelingsresultaat bijna € 1,5 miljoen duurder uit dan de gemeenteraad in eerste instantie met het college bestaande uit Lokaal Belang, CDA en VVD heeft vastgesteld.

Als PvdA hebben we ook steeds gevraagd naar de toekomst van het onderwijs en de manier waarop die verbonden is met het nieuwe gebouw en onze gemeente. Het Almende College heeft aangegeven voor het VMBO veel sterker te willen gaan inzetten op de sectoren zorg en techniek. Een logische keuze, aangezien in beide sectoren in de toekomst veel vraag zal naar mensen die hier aan de slag kunnen. In zowel de zorg- als de technieksector gaan over niet al te lange tijd het gros van de werknemers met pensioen en de lege werkplekken die zij achterlaten, moeten wel weer ingevuld worden om de mensen in de sterk vergrijzende regio van zorg te voorzien en de bedrijven in de maakindustrie te laten draaien. De vraag is dan ook, hoe we het Almende College als gemeente(raad) nog beter kunnen ondersteunen bij dergelijke ontwikkelingen. Deze vraag is nog niet beantwoord.

Lege zandhopen

Los van de nieuwbouw voor het Almende College blijven voor de PvdA nu twee zaken erg belangrijk. Ten eerste is dat de omgang met het leegvallen van de locatie De Wesenthorst in Ulft en de locatie De Bluemers in Silvolde. Positief vinden we dat er bij het besluit voor de nieuwbouw in Silvolde ook een bedrag van ruim 7 ton gereserveerd is voor het traject van de twee locaties die leeg komen te staan. Dit bedrag is in eerste instantie vooral bedoeld als een soort sloopfonds van de gebouwen. Maar dan? Wat gaat er met die kale vlaktes gebeuren? Een wezenlijke toekomstvisie op het vervolg van de sloop is er helaas nog niet, terwijl niemand die lege zandhopen midden in de dorpskernen wil.

Want hoe gaan we de leegte van De Wesenthorst straks opvullen? We willen immers geen lege kolos achterlaten nu we het hele dorpscentrum gerenoveerd hebben. Er is al eens voorgesteld om de basisscholen Mariaschool en De Woelwaters te laten fuseren en in dit gebouw onder te brengen. Gaan de twee basisscholen samen deze plek opvullen? Dat betekent wel dat de scholen, die onder verschillende besturen (het katholiek Essentius en de openbare Reflexis) vallen samen moeten gaan. We weten niet of de schoolbesturen dat willen. Het betekent ook dat het onderwijs inhoudelijk aangepast moet worden om aan de signatuur recht te doen en de ouders keuzevrijheid voor hun kinderen te bieden. Voorts is het waarschijnlijk onmogelijk om het gehele gebouw met deze twee basisscholen te vullen vanwege de grootte. Ten slotte moeten er ook weer bestemmingen verzonnen worden voor de huidige gebouwen van de Mariaschool en De Woelwaters. Die zijn er nog niet. Je zou als makkelijkste oplossing de twee parken uit kunnen bereiden, aangezien woningbouw er door het stoplichtenmodel zeer waarschijnlijk niet mogelijk is. Misschien zou je er zonneparken moeten bouwen zodat de omwonenden en winkeliers duurzame energie af kunnen nemen. Voor de opvulling van De Bluemers kan dezelfde analyse gemaakt worden, maar dit zien we niet bij Lokaal Belang, CDA of VVD.

Verbindingen zijn alles

Ten tweede is de verbinding naar de nieuwe school bij het Isala voor ons van groot belang. Omdat er nu veel meer leerlingen naar de nieuwe school moeten, is een adequate en veilige verbinding een absolute must. We pakken even de aantallen leerlingen uit het voorgaande artikel in dit dossier erbij. Op dit moment telt het Isala zo’n 1.025 leerlingen. De twee te sluiten middelbare scholen, De Bluemers heeft 500 leerlingen en De Westenhorst heeft er 800, zijn samen goed voor 1.300 leerlingen. Die 500 leerlingen van De Bluemers reizen nu al door Silvolde naar school, maar de 800 leerlingen van De Wesenthorst nog niet. Dat is een forse toename, waarvoor de verkeersvoorzieningen wel op orde moeten zijn. Met het oog op de toekomst zou gezegd kunnen worden dat dit aantal als gevolg van de bevolkingskrimp gaat afnemen. De verwachting is dat het leerlingenaantal door de bevolkingskrimp voor de komende vijftien jaar met circa 33% zal teruglopen. Het VMBO van het Almende College houdt in 2030 circa 870 leerlingen over. Dit blijven hoe dan ook veel leerlingen die naar school moeten kunnen gaan, maar op dit moment is de infrastructuur er nog niet op berekend.

De Wesenthorst is bijvoorbeeld gelegen aan verschillende uitvalswegen en bovendien ook bereikbaar met het openbaar vervoer (de bus) naar bijvoorbeeld ’s-Heerenberg. Deze faciliteiten heeft de nieuwe locatie niet en dat moet wel, zeker als we de leerlingen uit ’s-Heerenberg en omgeving willen behouden voor het Almende College. Officieel is er geen concurrentie tussen de middelbare scholen in de Achterhoek, maar het is natuurlijk mogelijk dat de leerlingen uit bovenstaande omgeving gaan kiezen voor een school in Doetinchem als ze daar snel en veilig naar toe kunnen gaan. Zo komt 13% van alle leerlingen van De Wesenthorst uit de gemeente Montferland. Als die een snellere verbinding naar Doetinchem hebben, kun je ze kwijtraken.

De vraag is daarom hoe de leerlingen de nieuwe school dan wel snel en veilig gaan bereiken, met name ook in de winter. Gaan we een buslijn invoeren, net zoals de al bestaande lijn voor de leerlingen uit Breedenbroek en Dinxperlo? Of zijn er andere vervoersoplossingen, misschien heel innovatieve waar we nog niet aan gedacht hebben? Daarnaast moet de nieuwe locatie ontsloten worden voor hulpdiensten in het geval van calamiteiten. Je hoopt daar natuurlijk nooit op, maar het zal wel meegenomen moeten worden met de nieuwbouw.

Naast het gemotoriseerde vervoer moet er absoluut gekeken worden naar de fietsers. Het voorstel is om het fietspad langs de Strang meteen over de brug van het Speeltuinpad rechtstreeks door te trekken om de nieuwe locatie beter te ontsluiten en te verbinden met het nieuwe achterland, bestaande uit dorpen als Ulft, Gendringen, Varsselder, Netterden en Megchelen. Bijna alle leerlingen komen namelijk uit de nabije omgeving van en op de fiets naar de middelbare school. De toegangswegen moeten hierop berekend zijn: de grote aantallen verkeersdeelnemers moeten snel en veilig doorstromen zonder dat de verschillende verkeersgebruikers elkaar moeilijkheden bezorgen. Ongeveer 800 (fietsende) leerlingen zullen bovenop de bestaande verkeersgebruikers in Silvolde komen. Een vrijstaand fietssnelweg voor een grote groep fietsers zou dan een oplossing kunnen zijn. Een kleine 40 jaar geleden is een soortgelijk plan al bedacht, maar dat werd tegen gehouden door een belangenvereniging uit Silvolde. Hoe dan ook: goede en veilige verbindingen met school zijn alles.


Figuur 1: Zicht vanaf het viaduct op de Paasberg en Silvolde met het Isala verscholen achter de bomen. Foto gemaakt door de auteur van dit stuk.

Koorddansen

In combinatie met de verkeerstechnische aspecten moet er een oplossing worden bedacht over hoe de ontsluiting het best in het landschap te passen. De nieuwbouw is gepland tussen Silvolde, Terborg en de Paasberg in. Dit is vanuit de standpunten van natuur en recreatie een fantastisch gebied dat beschermd moet blijven. Nieuwe infrastructuur en het gebruik daarvan door veel leerlingen kan er schade aan toe brengen. Dat moet voorkomen worden. Het college moet daarom volgens de PvdA nauw luisteren naar de verschillende belangen en op een soort koord dansen om aan alle belangen recht te doen. De PvdA pleit voor natuurontwikkeling naast het aanleggen van nieuwe infrastructuur. Zo wil Staatsbosbeheer samen met de Universiteit van Wageningen 100.000 hectare nieuw bos aanleggen. Deze natuurontwikkeling kan zomaar in het plan van Staatsbosbeheer passen. Een nieuwe, duurzame en toekomstbestendige school gelegen in het groen die uitstekend en veilig bereikbaar is, dat is wat de PvdA wil.