Door John Haverdil op 13 april 2013

Alles van waarde is weerloos

Deze dichtregel van Lucebert uit 1974 is in deze tijd, waarin vele waarden en maatschappelijke verworvenheden steeds weer worden aangetast, nog actueel.
Zolang we deze weerloosheid niet geslecht hebben, komt er nooit een einde aan de soms rücksichtslose bezuinigingen op kunst en cultuur. Bibliotheken gaan dicht en muziekscholen sluiten hun poorten. U kent vast uw eigen voorbeelden. Wiens schuld is dit nu?

De culturele sector, maar ook de overheid, slaagt er niet goed in de sociale en economische meerwaarde van cultuur uit te leggen en keihard aan te tonen. Beleidsnotities komen vaak niet verder dan dat het belangrijk is voor de ontplooiing van het individu en dat het verbindt. Ja, het verbindt. Stel je een intocht van een wandelvierdaagse voor zonder de harmonie of een kermis zonder muziek. Dat is ook cultuur. Net als de aanwezigheid van een theater- of popvoorziening, de bibliotheek, de muziekschool en de cultuurhistorische verenigingen met hun toeristische programma’s. De kerken, boerderijen, oude stads- en dorpsgezichten en het industrieel erfgoed.

Cultuur draagt bij aan de vitaliteit van dorpen en steden. Een stad met een groot cultureel aanbod trekt veel bezoekers, mensen wonen er graag en het heeft een gunstig vestigingsklimaat. Cultuur biedt werkgelegenheid en het vastgoed stijgt in waarde. Wetenschappers als Gerard Marlet hebben dit herhaaldelijk in onderzoek aangetoond.

Wat is het sociaal-maatschappelijke en economische effect van cultuur in de Achterhoek? Dat is nooit expliciet onderzocht. En dit maakt dat de sector weerloos is en steevast niet ontkomt aan bezuinigingsdriften. Een ommekeer is nodig. Hier ligt een taak voor de sector zelf, maar ook en misschien met name voor de politiek. Want zij zijn verantwoordelijk voor de leefbaarheid en economische vitaliteit van hun gemeente. Op de schaal van de Achterhoek, of op niveau van individuele gemeenten, is het van belang te weten wat het effect van cultuur is op de leefbaarheid. Cultuur begint met blokfluitles, het lenen van een boek in de bibliotheek, een bezoek aan de steengroeve in Winterswijk, Introdans in Amphion of een popconcert in de DRU Cultuurfabriek. Cultuur is geen linkse hobby; het is A-politiek. 
Achterhoekers staan bekend om hun bescheidenheid. Maar we mogen trots zijn. Op de Zwarte Cross, Festivaart of Huntenpop blijft de Achterhoeker niet bescheiden maar duidelijk aanwezig in woord en gebaar. Dat mogen we best vaker laten zien.

Het gericht extra investeren in cultuur heeft onder andere in Parkstad Limburg, een krimpregio, bewezen dat dorpen opleven en economisch weer aantrekkelijk worden. Velen profiteren van cultuur. Cultuur is goed voor de eigen inwoners en maakt de regio ook voor buitenstaanders aantrekkelijker. Cultuur verschaft werkgelegenheid, met name in de verzorgende sectoren zoals horeca en detailhandel. Daar profiteren juist de lager opgeleiden van.

In de Achterhoek beschikken we niet over gegevens van de economische spin-off van cultuur. We kunnen ons niet weren. Als we de feiten en cijfers kennen en duidelijk wordt dat cultuur een economische factor voor de Achterhoek is, zal dat van invloed zijn op de totstandkoming van cultuurbeleid en besluitvorming over culturele budgetten. Neem de Achterhoek Spektakeltoer. Een cultureel evenement dat de afgelopen jaren tienduizenden bezoekers trok en waar nu, op het hoogtepunt, de stekker uit wordt getrokken. Niet omdat er geen belangstelling voor is. Het is niet gelukt uit te leggen en aan te tonen wat de economische meerwaarde is. En bij het verzoek om een financiële bijdrage kijken gemeentebesturen nu de andere kant op.

John Haverdil

John Haverdil

Woont in: Ulft Sterk in: Verbindingen leggen en ook zaken aan elkaar knopen. Ben niet van de details maar van de vergezichten en visies. ‘Waar moet het naar toe en wat is goed voor onze burgers en de omgeving?’ Veel vage termen waar je wellicht moeilijk iets concreets bij kunt voorstellen maar ik denk wel

Meer over John Haverdil